اتحادیه اروپا گامی مهم در مقابله با مواد شیمیایی موسوم به PFAS یا «آلودگیهای ابدی» برداشت. در تاریخ ۱۹ نوامبر ۲۰۲۶، کمیته تحلیل اقتصادی-اجتماعی آژانس اروپایی مواد شیمیایی (ECHA) با محدودیت این مواد در سراسر اتحادیه اروپا موافقت کرد.
PFAS در بسیاری از محصولات روزمره مانند بستهبندیهای غذایی، پارچههای ضدآب، ظروف آشپزخانه، لوازم آرایشی و تجهیزات صنعتی یافت میشوند. این مواد به دلیل پایداری بسیار بالا در محیط زیست و دشواری تجزیه، خاک و آبهای زیرزمینی را به طور ماندگار آلوده میکنند. برخی از این مواد همچنین به عنوان اختلالگرهای هورمونی شناخته شده یا مشکوک هستند و میتوانند اثرات جدی بر سلامت انسان داشته باشند؛ از جمله افزایش کلسترول، مشکلات باروری و برخی انواع سرطانها.
هدف اصلی این اقدام، کاهش چشمگیر انتشار PFAS برای حفاظت بهتر از سلامت مردم و اکوسیستمها است. مقامات اروپایی بر این باورند که اقدام هماهنگ در سطح اتحادیه برای مقابله با خطرات PFAS ضروری است تا از ایجاد نابرابریهای بازار و حفظ رقابت عادلانه میان کشورهای عضو جلوگیری شود.
ممنوعیت با استثناهای محدود
کمیته SEAC در نظر نهایی خود از ممنوعیت PFAS در کل اتحادیه حمایت کرده است، اما برای برخی کاربردهای خاص که جایگزین مناسبی ندارند، استثناهایی پیشبینی کرده است. این استثناها ممکن است در صورت نبود راهحلهای عملی و با ارائه دادههای کافی مجاز باشند.
همچنین توصیه شده است دورههای گذار طولانیمدتی در نظر گرفته شود تا تولیدکنندگان فرصت توسعه و بهکارگیری جایگزینها را داشته باشند. برخی از این معافیتها ممکن است محدود به زمان مشخصی باشند تا پس از ارزیابیهای بیشتر تمدید یا لغو شوند.
این رویکرد تلاش میکند تعادلی منطقی بین کاهش خطرات بهداشتی و زیستمحیطی و ملاحظات اقتصادی و فنی صنایع برقرار کند. این تصمیم در حالی اتخاذ شده که متن قانونی جدید اتحادیه اروپا قرار است اوایل سال آینده ارائه شود و برخی صنایع به دنبال کسب معافیتهای بیشتر هستند. در همین حال، هفت کشور عضو شامل اتریش، بلژیک، دانمارک، فرانسه، لوکزامبورگ، هلند و سوئد خواستار وضع قوانین سختگیرانهتر برای محدود کردن استفاده از این آلایندهها شدهاند.
چرا PFAS اینقدر نگرانکننده است؟
PFAS به دلیل پایداری بسیار بالا در محیط زیست به «آلودگیهای ابدی» معروف شدهاند. این مواد به سختی تجزیه میشوند و در نتیجه خاک و آب را به طور طولانیمدت آلوده میکنند. این آلودگی گسترده نگرانیهای جدی درباره سلامت انسان ایجاد کرده است.
علاوه بر مسائل بهداشتی، آلودگی PFAS بار اقتصادی سنگینی نیز دارد. بر اساس گزارش کمیسیون اروپا، اقدام پیشگیرانه برای کاهش انتشار این مواد میتواند تا سال ۲۰۴۰ حدود ۱۱۰ میلیارد یورو صرفهجویی اقتصادی به همراه داشته باشد، در حالی که هزینه تصفیه آبهای آلوده شده ممکن است بیش از ۱۰۰۰ میلیارد یورو باشد. این موضوع به عنوان دلیلی قوی برای کاهش استفاده از PFAS به جای پرداخت هزینههای سنگین پاکسازی پس از آلودگی مطرح شده است.




